EMIL VAN DE HAZELHOEVE

Wat zeg je me nou, heb jij een foto van de hele familie op de Hazelhoeve? (Emil werd in de Nederlandse boeken Michiel van de Hazelhoeve genoemd maar bij Astrid Lindgren heet hij Emil i Lönneberga, en in de Nederlands-gesproken films is men ook teruggekeerd naar Emil. Maar onze groepsfoto is in elk geval uit die tijd en sociale omgeving.)

Een boerenfamilie als op de foto uit Zweden, periode 1900-1920 schat ik zo, omvat in die tijd niet alleen ouders en kinderen maar ook grootouders, meid(en) en knecht(en), en dan zijn er in de oogsttijd ook nog extra dagloners ingehuurd; we zien ze met hun werktuigen, een staat er zelfs zogenaamd zijn zeis te wetten… Die eindeloos lange houten tafels, zoals je ze ook ziet in de En eeuwig zingen de bossen-films (Het geslacht Bjørndal), die waren er niet voor niks. Allemaal meeëten… Zware tijden, drukke tijden, gezellige tijden…

GÉÉN KOOKEILAND

 

Voorwaar een interieurfoto zoals je ze zelden ziet... Een eenvoudige keuken met houten keukenkastjes boven en onder, en rechts een houtgestookt fornuis, wijselijk van het aanrecht gescheiden door een laag stenen muurtje, waarop een petroleumstel met koffieketel (zo te zien van koper). Voor kookeilanden was eenvoudig geen plaats! Zelfs het aanrecht lijkt niet verder naar links door te lopen, het lijkt of daar een raam zit, het licht valt in elk geval naar binnen, mooi op het gezicht van het jongere meisje. Ze wast een bord af in een geëmailleerd teiltje. Tegen de achterwand meen ik daar een emaillen plaat gemonteerd te zien tegen het spatten. En loopt daar links een waterleiding? 

De kokkin of het keukenmeisje (of is het de vrouw des huizes met keukenschort voor) roert in een beslagkom (van dik aardewerk; plastic bestond niet). Krijgen we pannekoeken? De vrouw vooraan staat onscherp in beeld, het meisje ook, maar iets minder, en het achterste plan is scherp. Werkt eigenlijk onbedoeld goed, we ervaren diepte!

Al met al een eenvoudige keuken, maar men was wel zo welgesteld, dan wel geïnteresseerd, dat er iemand een foto kwam maken van dit huiselijk-culinaire tafereeltje. Opplakken op een fraaie panel card was ook de moeite waard… Werden de andere kamers ook bezocht? Verloren gegaan!

Zweden, rond 1900. Bijgeschreven titel: De keuken. Beeldformaat, zonder omlijstingen en passe- partout: 8x10 cm.

DE WINTER IS VERGANGEN

Vandaag is het de eerste dag van de zomertijd, horlogematig dan. Maar hier op de valreep nog een winters tafereel uit Zweden, ongedateerd, maar in het ronde formaat van de eerste kiekjes gemaakt met een Kodak-camera (geproduceerd vanaf 1888). Het is een afdruk op papier van prentbriefkaartformaat (ong. 9x14 cm, op de achterkant voorzien van de gebruikelijke stippellijntjes voor adressering en plaats voor de postzegel); de foto beslaat de helft van de postkaart.

Er is al heel wat gesleed en geskied, zien we aan de sporen. De dame op de voorgrond doet het kalm aan, staat hoogstwaarschijnlijk stil voor de foto (en voor de gladdigheid); het is echt een kodakmomentje, zoals in die tijd gezegd werd... De fotograaf stond een stukje hoger op de heuvel, zo kreeg hij een mooi vogelperspectief. De dame gaf extra diepte... Een soort tuinornament steekt boven de sneeuw uit. Tot aan de horizon kunnen we individuele bomen en gebouwen onderscheiden. De opschriften op het witte huis zijn net niet te lezen, misschien een stationnetje? Géén vrijetijdskleding. Straks gauw weer naar binnen, naar de behaaglijke tegelkachel.